Giá vé máy bay thay đổi liên tục vì mỗi chuyến bay chia ghế thành nhiều bậc giá, mỗi bậc chỉ có một số chỗ; bán hết bậc thấp thì hệ thống mở bậc kế tiếp. Tốc độ khách đặt, số ghế còn lại và số ngày trước giờ bay quyết định bạn đang thấy bậc nào. Vì vậy cùng một chuyến, sáng nay một giá, chiều nay giá khác, không phải do ai ngồi gõ lại từng con số.
Cách bán này nhằm lấp đầy máy bay với doanh thu cao nhất có thể: khách lên kế hoạch sớm, chấp nhận điều kiện chặt thì trả ít; khách cần đi gấp, cần đổi ngày thì trả nhiều. Hiểu cơ chế giúp bạn đọc giá bình tĩnh hơn, biết khi nào chênh lệch là bình thường và khi nào nên đổi giờ, đổi ngày thay vì cứ mở đi mở lại.
Một chuyến bay chia ghế thành nhiều bậc giá
Hình dung một chuyến bay chừng hai trăm ghế hạng phổ thông. Ghế ngồi giống hệt nhau, nhưng trên hệ thống bán, chúng được chia làm nhiều bậc, ví dụ giả định: hai mươi ghế bậc thấp nhất, ba mươi ghế bậc kế, rồi các bậc cao dần, tới bậc linh hoạt cho đổi trả gần như tự do. Mỗi bậc có giá và điều kiện riêng.
Khi bậc thấp nhất bán hết, người mở trang tiếp theo chỉ thấy bậc thứ hai. Với người mua, điều này giống như giá vừa "tăng", nhưng thực ra là hàng rẻ đã hết. Ngược lại, nếu có khách huỷ hoặc hệ thống thấy chuyến bán chậm hơn dự tính, một vài ghế bậc thấp có thể được mở lại, và giá trông như vừa "giảm".
Số ghế đặt vào mỗi bậc không cố định cả năm. Nó được chỉnh theo dữ liệu bán của những năm trước: chặng nào, ngày nào, giờ nào thường kín sớm thì ít ghế rẻ; chặng nào hay vắng thì nhiều ghế rẻ hơn. Đó là lý do có chặng quanh năm dễ gặp vé thấp, có chặng hiếm khi thấy.
Các yếu tố làm giá đổi, nhanh hay chậm
Bảng dưới xếp các yếu tố theo tốc độ tác động. Thứ đổi theo giờ thì bạn đọc từng lúc; thứ đổi theo mùa thì bạn chỉ cần biết để chọn ngày.
| Yếu tố | Tác động lên giá bạn thấy | Tốc độ |
|---|---|---|
| Số ghế còn ở bậc thấp | Hết là nhảy bậc, có khi nhảy hai ba bậc liền | Theo giờ, theo phút ngày cao điểm |
| Số ngày còn lại trước giờ bay | Càng gần ngày bay, bậc thấp càng ít được mở | Theo ngày |
| Ngày trong tuần | Chiều thứ Sáu, tối Chủ nhật thường đắt hơn giữa tuần | Lặp theo tuần |
| Giờ cất cánh | Giờ đẹp buổi sáng, đầu tối đắt hơn giờ sớm tinh mơ, đêm muộn | Ổn định theo lịch bay |
| Mùa và dịp lễ | Hè, lễ dài ngày, Tết kéo cả mặt bằng giá lên | Theo mùa |
| Khuyến mãi của hãng | Mở thêm ghế bậc thấp trong vài ngày | Ngắt quãng, khó đoán |
Hai dòng đầu giải thích phần lớn những lần bạn thấy giá "nhảy" trong ngày. Các dòng sau giải thích vì sao có ngày, có giờ lúc nào cũng đắt hơn.
Ba câu hỏi người mua hay đặt và lời giải thích
Hôm qua thấy rẻ, hôm nay mở lại đắt hơn, có phải vì mình xem nhiều? Phần lớn trường hợp là vì bậc giá hôm qua đã có người mua hết. Chuyện trang bán vé nhớ bạn để tăng giá là lời đồn phổ biến nhưng khó kiểm chứng; điều chắc hơn là ghế rẻ có hạn và người khác cũng đang mua. Muốn thử, bạn mở cùng chặng trên máy khác hoặc nhờ người nhà xem cùng lúc, thường thấy cùng mức giá.
Vì sao chuyến bay sáu giờ sáng rẻ hơn chuyến tám giờ? Chuyến tám giờ hợp với người đi công tác, đi họp, nên bán nhanh và ít ghế bậc thấp. Chuyến quá sớm hay quá muộn khó bán hơn, hãng phải để nhiều ghế rẻ để lấp đầy. Đổi lại, bạn tốn tiền taxi lúc nửa đêm hoặc phải ngủ lại sân bay, nên cần cộng cả khoản này.
Vì sao vé một chiều đôi khi đắt hơn nửa vé khứ hồi? Có hãng thiết kế giá khứ hồi để giữ khách cả hai chặng, có hãng bán từng chặng riêng. Khi hai chiều có độ đông khác nhau, giá mỗi chiều cũng khác nhau, nên cộng hai vé một chiều có lúc rẻ, có lúc đắt hơn mua khứ hồi. Cách duy nhất là so trực tiếp cả hai cách cho đúng ngày bạn cần.
Đọc giá như người theo dõi lâu năm
Anh Minh bán quán cơm, mỗi năm bay ra Hà Nội lấy hàng vài lần. Anh không săn vé, chỉ giữ một thói quen đọc giá đơn giản. Những bước dưới đây áp dụng được cho hầu hết gia đình:
- Ghi giá thấp nhất của chặng quen đi ở một ngày thường giữa tuần, làm mốc để so. Không có mốc thì mọi con số đều trông như "đắt".
- Khi cần bay, mở lịch giá theo tháng thay vì một ngày cố định, để thấy ngày nào đang ở bậc thấp.
- Nếu giá ngày bạn chọn cao hơn mốc nhiều mà ngày bên cạnh vẫn gần mốc, phần chênh là do cầu của riêng ngày đó; dời được thì dời.
- Nếu cả tuần đều cao, đó là mùa cao điểm, chờ thêm vài hôm thường không giúp gì vì ghế vẫn đang bán dần.
- Đọc điều kiện đi kèm: bậc rẻ nhất thường không cho đổi ngày, hành lý tính riêng. Với chuyến có khả năng đổi lịch, bậc cao hơn một chút có khi rẻ hơn tính cả phí đổi.
- Đặt xong thì thôi theo dõi. Thấy giá giảm sau đó cũng không đòi lại được, chỉ thêm bực mình.
Thói quen này không đảm bảo mua được giá thấp nhất, nhưng giúp tránh hai lỗi đắt nhất: mua đúng ngày đỉnh mà không biết, và chờ mãi trong mùa cao điểm.
Khi nào chênh giá đáng để đổi giờ, đổi ngày
Thấy chuyến khác rẻ hơn chưa chắc đã lợi. Bảng dưới liệt kê các khoản thường bị quên khi so giá, để bạn cộng đủ trước khi đổi lịch. Ví dụ là giả định cho một người bay chặng nội địa.
| Khoản phát sinh khi đổi | Thường gặp ở đâu | Cách tính vào so sánh |
|---|---|---|
| Taxi hoặc xe công nghệ lúc nửa đêm, rạng sáng | Chuyến cất cánh trước sáu giờ hoặc hạ cánh sau mười một giờ đêm | Cộng chênh lệch giữa cước đêm và cách đi thường ngày |
| Một đêm ngủ thêm ở nơi đến | Đổi sang bay sớm hơn một ngày | Cộng tiền phòng, tiền ăn của ngày thừa ra |
| Ngày nghỉ phép hoặc nghỉ không lương | Dời lịch đi sớm hoặc về muộn | Quy ra tiền công một ngày của người phải nghỉ |
| Hành lý mua thêm | Bậc vé rẻ không kèm hành lý ký gửi | Cộng phí hành lý cho đúng số kiện nhà bạn mang |
| Rủi ro không đổi được ngày | Bậc vé thấp nhất | Nếu lịch có thể đổi, cộng thêm phí đổi hoặc mất vé |
Ví dụ giả định: chuyến sáu giờ rẻ hơn chuyến chín giờ một khoản Y. Nếu taxi lúc bốn giờ sáng tốn thêm nửa Y và bạn còn phải mất buổi sáng vì mệt, phần tiết kiệm thật chỉ còn một nửa. Với người ở gần sân bay, đi một mình, ít hành lý, chuyến sớm thường vẫn lợi; với nhà có trẻ nhỏ ở xa sân bay thì chưa chắc.
Một nguyên tắc dễ nhớ: đổi lịch chỉ đáng khi phần chênh còn lại sau khi trừ các khoản trên vẫn đủ lớn để bạn thấy đáng công. Nếu phải ngồi tính quá lâu mới thấy lợi một chút, giữ lịch thuận tiện thường là lựa chọn ít mệt hơn.
Vì sao hãng không bán một giá cho tất cả
Máy bay là hàng không để dành được. Ghế trống lúc cửa khoang đóng là doanh thu mất hẳn, khác với gạo hay quần áo còn bán được hôm sau. Trong khi đó chi phí chuyến bay gần như không đổi dù chở năm mươi hay hai trăm khách. Vì thế hãng có lý do bán rẻ một phần ghế cho người sẵn sàng đặt sớm, chịu điều kiện chặt, và giữ ghế cho người trả nhiều hơn vì cần đi gấp.
Nếu bán một giá duy nhất, giá đó sẽ quá cao với sinh viên, người về thăm nhà, và quá thấp với người đi công tác đặt sát ngày. Kết quả là hoặc máy bay vắng, hoặc hãng thu ít hơn mức khách sẵn sàng trả. Chia bậc giá là cách lấp ghế mà vẫn giữ doanh thu.
Cách định giá này không chỉ có ở hàng không. Phòng khách sạn, vé tàu, vé xem phim ngày lễ đều dùng ý tương tự: hàng có hạn, hết hạn là mất, cầu lên xuống theo thời điểm. Nhận ra điểm chung giúp bạn đọc giá các dịch vụ này cùng một cách.
Hiểu lầm hay gặp về giá vé máy bay
"Có một ngày trong tuần luôn rẻ nhất để đặt." Không có quy luật cứng nào kiểu "đặt vào thứ Ba là rẻ". Giá phụ thuộc ghế còn lại của chuyến bạn muốn đi, chứ ít phụ thuộc vào ngày bạn bấm đặt.
"Giá luôn tăng dần tới ngày bay." Thường là vậy với chuyến đông, nhưng chuyến vắng có lúc mở thêm ghế rẻ gần ngày bay. Vì thế không nên lấy một chuyến để suy cho mọi chuyến.
"Vé rẻ là vé kém chất lượng." Ghế giống nhau, máy bay giống nhau. Khác nhau ở điều kiện đổi trả, hành lý và quyền chọn chỗ, không phải ở chuyến bay.
"Đặt qua nhiều trang cùng lúc sẽ được giá tốt hơn." Các nơi bán phần lớn lấy chung nguồn ghế, nên chênh lệch thường đến từ phí dịch vụ và điều kiện kèm theo, không đến từ ghế rẻ riêng.
"Giá trên trang là giá cuối cùng." Mức hiện ở bước tìm kiếm của nhiều nơi bán chưa gồm hành lý ký gửi, chọn chỗ, phí thanh toán bằng thẻ. Hai chuyến có giá hiện ban đầu chênh nhau ít, sau khi cộng đủ có thể đảo ngược. So giá ở bước cuối, ngay trước khi trả tiền, mới là so đúng.
"Hãng nào cũng định giá giống nhau." Mỗi hãng chia số bậc, số ghế mỗi bậc và điều kiện khác nhau. Hãng chở nhiều khách công tác giữ nhiều ghế giá cao hơn, hãng nhắm khách du lịch mở nhiều ghế rẻ hơn, nên cùng một chặng mà mặt bằng giá mỗi hãng khác nhau.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao giá vé máy bay thay đổi trong cùng một ngày?
Vì ghế trên chuyến được chia nhiều bậc giá, mỗi bậc có số chỗ giới hạn. Khi bậc thấp bán hết, hệ thống chỉ còn hiện bậc cao hơn, nên giá bạn thấy thay đổi theo tốc độ người khác đặt.
Xem vé máy bay nhiều lần có làm giá tăng không?
Đây là lời đồn phổ biến nhưng khó kiểm chứng. Lý do thường gặp hơn là ghế rẻ đã được người khác mua. Bạn có thể nhờ người nhà xem cùng chặng trên máy khác cùng lúc để đối chiếu.
Vì sao chuyến bay giờ đẹp lại đắt hơn chuyến sớm hoặc đêm?
Giờ đẹp có nhiều người muốn đi, nhất là khách công tác, nên bán nhanh và ít ghế rẻ. Chuyến quá sớm hoặc quá muộn khó lấp đầy hơn nên hãng để nhiều ghế bậc thấp để thu hút khách.
Mua vé rồi thấy giá giảm thì có được hoàn phần chênh không?
Thông thường không, vì bạn đã mua theo bậc giá và điều kiện tại thời điểm đó. Một số loại vé linh hoạt cho đổi, nhưng phí đổi và điều kiện cần đọc kỹ trước khi tính tới chuyện này.
Bao lâu trước ngày bay thì nên đặt vé?
Không có con số cố định cho mọi chặng. Ngày thường, chặng nhiều chuyến thì chênh lệch không lớn; dịp lễ, chặng ít chuyến thì đặt sớm có lợi rõ hơn vì ghế rẻ hết nhanh.