ChiPhoi.comChi Phối
Vàng trên thị trường thế giới

Giá vàng thế giới và đồng đô la Mỹ: vì sao thường đi ngược chiều, khi nào cùng tăng

Vàng thế giới niêm yết bằng đô la nên đô la mạnh thường kéo giá vàng xuống. Chuỗi nhân quả, các trường hợp cả hai cùng tăng và cách tự đọc khi xem tin.

Close-up of two weathered hands counting a thin stack of US banknotes beside a small gold ring on a wooden kitchen table, warm lamp light, shallow depth of field

Giá vàng thế giới được niêm yết bằng đô la Mỹ cho mỗi ounce, nên khi đô la mạnh lên so với các đồng tiền khác, cùng một ounce vàng trở nên đắt hơn với người mua cầm euro, rupee hay nhân dân tệ; họ mua ít đi, và giá tính bằng đô la thường phải lùi. Đô la yếu thì chiều ngược lại. Đó là lý do tin "đô la tăng" và "vàng giảm" hay đi cùng một ngày.

Nhưng đây là xu hướng, không phải định luật. Có những giai đoạn vàng và đô la cùng tăng, thường là khi thị trường sợ hãi và người ta gom cả hai thứ được coi là chỗ trú. Phần dưới đi qua chuỗi nhân quả, bảng các lực theo tốc độ tác động, những ngoại lệ đáng nhớ, cách tự đối chiếu khi đọc tin, và điều này có nghĩa gì với một gia đình đang tính mua vàng cưới.

Vì sao đồng tiền dùng để niêm yết lại kéo được giá vàng

Vàng được mua bán khắp thế giới, nhưng giá tham chiếu chung lại tính bằng đô la Mỹ. Người mua ở Ấn Độ, châu Âu hay Trung Quốc phải quy giá ấy ra đồng tiền nước mình. Khi đô la lên giá so với đồng tiền của họ, món hàng đắt thêm dù con số đô la đứng yên.

Ví dụ giả định: một xưởng kim hoàn ở Ấn Độ quen nhập mỗi tháng một lượng vàng nhất định. Tháng này đồng rupee mất giá năm phần trăm so với đô la. Giá vàng tính bằng đô la không đổi, nhưng xưởng phải trả nhiều rupee hơn năm phần trăm. Chủ xưởng cắt bớt đơn hàng, chờ xem. Nếu hàng nghìn người mua ở nhiều nước cùng làm vậy, cầu thực tế giảm, người bán phải hạ giá đô la xuống để có khách.

Chiều thứ hai là phía người cầm đô la. Đô la mạnh thường đi cùng lãi suất Mỹ cao hoặc kinh tế Mỹ khoẻ, tài sản tính bằng đô la như tiền gửi, trái phiếu trở nên hấp dẫn. Vàng không trả lãi, nên một phần tiền rút khỏi vàng sang các tài sản đó. Hai lực cộng lại khiến chiều ngược nhau giữa vàng và đô la xuất hiện đủ thường để thành thói quen của người theo dõi thị trường.

Ba chuỗi nhân quả hay gặp

Khi đọc một tin về đô la, thử nối nó thành chuỗi để biết lực đi tới đâu và mất bao lâu:

  • Chuỗi tỷ giá: đô la tăng so với rupee, nhân dân tệ → vàng đắt hơn tính bằng tiền địa phương → xưởng kim hoàn và người mua lẻ ở các nước này mua ít lại → cầu vật chất giảm → giá đô la của vàng chịu sức ép. Lực này chậm, vài tuần mới thấy.
  • Chuỗi lãi suất: số liệu kinh tế Mỹ tốt hơn dự kiến → thị trường đoán lãi suất Mỹ giữ cao lâu hơn → đô la tăng, lợi suất trái phiếu tăng → quỹ đầu tư bán bớt vàng → giá giảm. Lực này nhanh, có khi chỉ vài phút sau giờ công bố.
  • Chuỗi định giá lại: đô la yếu kéo dài nhiều tháng → các đồng tiền khác mạnh lên → vàng rẻ đi trong mắt người mua ngoài Mỹ → họ mua thêm cả trang sức lẫn vàng tích trữ → giá đô la của vàng được đỡ. Lực này chậm nhưng bền.
  • Chuỗi ngược: giá vàng tăng mạnh không do đô la → hàng trang sức ở các nước nhập khẩu ế → giá trong nước họ thấp hơn giá thế giới → nhập ít lại → lực tăng chậm dần. Đây là phanh tự nhiên của thị trường.

Chuỗi lãi suất là chuỗi xuất hiện trên tin tức nhiều nhất vì nó nhanh. Chuỗi tỷ giá và định giá lại thì ít ai nói nhưng lại quyết định hướng đi trong cả năm.

Bảng lực: tác động lên giá vàng và tốc độ

Bảng dưới xếp các tin liên quan đô la theo tác động thường thấy. Chữ "thường" quan trọng: có ngày lực khác lấn át.

LựcTác động thường thấy lên giá vàngNhanh hay chậm
Chỉ số đô la (đo đô la so với một rổ đồng tiền lớn) tăngGiá vàng tính bằng đô la thường giảmNhanh, trong ngày
Số liệu việc làm, lạm phát Mỹ cao hơn dự kiếnĐô la tăng, vàng thường giảmRất nhanh, vài phút
Đồng nhân dân tệ, rupee mất giá kéo dàiCầu trang sức châu Á yếu, giá vàng thiếu lực đỡChậm, vài tuần đến vài tháng
Đô la suy yếu nhiều tháng liềnVàng thường được đỡ, dễ lênChậm, bền
Khủng hoảng toàn cầu, người ta tìm chỗ trúCó thể cả vàng lẫn đô la cùng tăngNhanh, khó đoán
Nước lớn đa dạng hoá dự trữ khỏi đô laVàng được mua đều tay, ít theo đô laRất chậm, nhiều năm

Nhìn cột cuối sẽ thấy vì sao một ngày vàng và đô la có thể cùng giảm: lực nhanh của buổi tối hôm đó có thể ngược với lực chậm đã chạy cả quý. Đừng lấy một phiên để kết luận chiều đi của cả năm.

Khi nào vàng và đô la cùng tăng

Lúc thị trường sợ hãi. Khi có khủng hoảng tài chính hay chiến sự lớn, nhiều người cùng tìm chỗ trú. Đô la là đồng tiền được dùng nhiều nhất trong thanh toán quốc tế, vàng là tài sản không phụ thuộc ai phát hành. Cả hai có thể được gom cùng lúc, và chiều ngược quen thuộc biến mất trong vài ngày hay vài tuần.

Lúc đồng tiền khác còn yếu hơn. Chỉ số đô la đo đô la so với rổ đồng tiền lớn, mà euro chiếm tỷ trọng lớn nhất. Nếu châu Âu gặp rắc rối riêng, đô la tăng vì euro yếu chứ không vì Mỹ mạnh, và vàng vẫn có thể lên vì người châu Âu tìm chỗ giữ tiền.

Lúc người mua lớn không quan tâm đô la. Ngân hàng trung ương nhiều nước mua vàng để bớt phụ thuộc đô la. Họ mua theo kế hoạch nhiều năm, không đổi ý vì đô la lên vài phần trăm. Khi lực mua này mạnh, nó che bớt tác động của đô la.

Lúc lạm phát kỳ vọng tăng nhanh hơn lãi suất. Nếu đô la tăng nhưng người ta tin lạm phát sẽ còn cao, lãi suất thực vẫn thấp, vàng vẫn có chỗ đứng.

Tự đối chiếu khi đọc tin "đô la tăng, vàng giảm"

Không cần phần mềm chuyên dụng, chỉ cần để ý vài chỗ sau trên các trang tin kinh tế:

  • Xem giá vàng tính bằng euro hoặc yên trong cùng ngày. Nếu vàng giảm tính bằng đô la nhưng đứng yên tính bằng euro, thì cái đổi là đô la chứ không phải cầu vàng.
  • Để ý giờ đăng tin. Nhiều cú lên xuống rơi vào buổi tối giờ Việt Nam, đúng giờ Mỹ công bố số liệu việc làm, lạm phát. Tin vào giờ đó thường là phản ứng tức thì, chưa phải xu hướng.
  • Xem lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn mười năm cùng chiều với đô la không. Cả hai cùng lên thì chuỗi lãi suất đang chạy.
  • Xem đồng nhân dân tệ và rupee. Hai đồng này yếu kéo dài là tín hiệu cầu trang sức châu Á đang bị bóp.
  • Đếm số ngày. Một hai ngày ngược chiều là chuyện thường; vài tuần liền thì đáng chú ý hơn.

Mấy bước này không giúp đoán giá ngày mai, mà giúp bạn biết tin đang nói về lực nào, để khỏi hoảng vì một dòng tiêu đề.

Áp vào chi tiêu của nhà mình

Chị Lan có con gái cưới vào cuối năm, gia đình định mua một bộ trang sức vàng. Với người Việt, giá vàng thế giới quy ra tiền đồng phụ thuộc hai con số: giá đô la của vàng và tỷ giá đô la với tiền đồng. Khi đô la mạnh, giá đô la của vàng có thể giảm, nhưng tỷ giá lại nhích lên, hai tác động bù trừ một phần. Vì vậy tin "đô la tăng, vàng thế giới giảm" thường không làm giá ở tiệm giảm nhiều như người đọc mong.

Việc chị Lan làm được: tính ngân sách theo số chỉ cần mua chứ không theo số tiền cố định, rồi để thêm một khoản dự phòng, ví dụ giả định mười phần trăm, cho biến động trong mấy tháng chờ. Không cần theo dõi đô la từng ngày; nếu muốn, chỉ cần ghi giá mua vào lúc mỗi đầu tuần để biết khung dao động. Mua món cần cho đám cưới khi đã chọn xong mẫu và đủ tiền, không chờ một tin đô la để "canh". Việc mua vàng cưới là chi tiêu gia đình, không phải ván cược theo tỷ giá.

Một chuyện nhỏ nhưng hay vướng: khi đã chốt mua, gia đình nên so giá theo cùng một loại vàng, cùng một thời điểm trong ngày, ở hai ba nơi, thay vì so với con số thế giới quy đổi đọc trên mạng. Con số quy đổi chỉ cho biết khung, còn giá thật ở quầy còn tiền công, loại vàng và khoảng chênh mua bán của từng nơi.

Hiểu lầm hay gặp về vàng và đô la

"Đô la tăng thì vàng chắc chắn giảm." Không. Đó là xu hướng thống kê qua nhiều năm, có những quãng cả hai cùng đi lên, nhất là khi thị trường hoảng sợ.

"Vàng thế giới giảm thì giá ở tiệm giảm đúng bằng chừng ấy." Giá trong nước còn qua tỷ giá, chi phí và cung cầu riêng. Chiều đi có thể giống nhưng mức thì khác.

"Đô la mạnh là do Mỹ mạnh." Có khi đô la mạnh chỉ vì đồng tiền khác yếu. Đọc lý do trước khi nối sang vàng.

"Tin quốc tế buổi sáng là giá của hôm nay." Giá thế giới chạy gần như suốt hai mươi bốn giờ trong ngày làm việc. Con số trên bản tin buổi sáng thường là mức đóng phiên Mỹ đêm qua; đến trưa, khi thị trường châu Á mở, giá có thể đã khác. So hai con số ở hai thời điểm khác nhau rồi kết luận "chênh" là lỗi rất phổ biến.

"Theo dõi đô la là đủ để hiểu vàng." Đô la là một trong vài lực lớn. Lãi suất thực, ngân hàng trung ương mua vàng, quỹ vàng và tâm lý thị trường đều có phần, và có lúc lấn át đô la hoàn toàn. Người buôn lâu năm thường nhìn ít nhất ba thứ cùng lúc: đô la, lợi suất trái phiếu Mỹ và tin về người mua lớn.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao giá vàng thế giới lại tính bằng đô la Mỹ?

Vì đô la là đồng tiền được dùng nhiều nhất trong thanh toán và dự trữ quốc tế, các trung tâm giao dịch vàng lớn đều niêm yết bằng đô la từ lâu. Người mua ở nước khác quy đổi sang đồng tiền của mình, nên tỷ giá trở thành một phần của giá họ trả.

Đô la tăng một phần trăm thì vàng giảm bao nhiêu?

Không có tỷ lệ cố định. Có ngày vàng giảm nhiều hơn mức tăng của đô la, có ngày gần như đứng yên, có ngày còn tăng. Mối liên hệ chỉ rõ khi nhìn qua nhiều tháng, còn từng ngày thì các lực khác chen vào.

Vàng và đô la cùng tăng có phải là bất thường không?

Không hiếm. Khi thị trường sợ hãi, người ta gom cả hai thứ được coi là chỗ trú; khi euro yếu vì chuyện riêng của châu Âu, đô la tăng mà vàng vẫn có người mua. Cùng tăng chỉ cho biết đang có lực khác mạnh hơn lực tỷ giá.

Tỷ giá tiền đồng ảnh hưởng thế nào đến giá vàng người Việt trả?

Giá vàng thế giới quy ra tiền đồng bằng giá đô la nhân với tỷ giá. Đô la mạnh thường làm giá đô la của vàng giảm nhưng tỷ giá tăng, hai tác động bù trừ một phần, nên mức thay đổi tính bằng tiền đồng thường nhỏ hơn tin quốc tế.

Có nên chờ đô la tăng để mua vàng cưới cho rẻ không?

Bài này không khuyên thời điểm mua bán. Điều chắc chắn là không ai biết trước hướng đô la tuần sau. Với món đồ cần cho một ngày đã định, gia đình nên tính ngân sách theo số chỉ, có khoản dự phòng, và mua khi đã sẵn sàng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138