ChiPhoi.comChi Phối
Nông sản xuất khẩu

Giá mủ cao su phụ thuộc vào đâu: lốp xe, giá dầu, mùa rụng lá và nguồn cung Thái Lan

Giá mủ cao su chạy theo nhu cầu lốp xe, giá cao su tổng hợp làm từ dầu mỏ, mùa rụng lá ngưng cạo và mưa ở Thái Lan. Bài giải thích từng lực và cách tính giá theo độ.

A Vietnamese rubber tapper with a headlamp cuts a spiral groove on a tree trunk in a dark plantation before dawn, close side view, cool blue light and white latex

Giá mủ cao su phụ thuộc vào bốn lực chính: nhu cầu làm lốp xe (dùng phần lớn cao su thiên nhiên của thế giới), giá cao su tổng hợp làm từ dầu mỏ (thứ thay thế trực tiếp), mùa vụ cạo mủ ở các nước Đông Nam Á, và thời tiết ở Thái Lan, nước trồng cao su lớn nhất. Giá dầu tăng thì cao su tổng hợp đắt lên, nhà máy lốp dùng thêm cao su thiên nhiên, giá mủ nhích theo. Kinh tế các nước mua lớn chậm lại, người ta ít mua xe, ít thay lốp, giá mủ yếu đi.

Còn với người cạo mủ hay chủ vườn nhỏ, thêm một tầng nữa: mủ nước được tính tiền theo độ, tức hàm lượng cao su khô trong mủ, nên cùng một bảng giá mà mỗi nhà nhận một mức. Bài dưới đây giải thích các lực từ xa tới gần, rồi đến cách tính giá theo độ, mùa rụng lá, và những chỗ người mới vào nghề hay hiểu nhầm.

Chuỗi nhân quả: từ chiếc lốp xe tới bát mủ

Cao su là một trong ít nông sản mà khách hàng lớn nhất là ngành công nghiệp chứ không phải người ăn. Chuỗi nhân quả vì vậy bắt đầu từ nhà máy:

  • Doanh số xe hơi, xe tải, xe máy ở các nước mua lớn → nhu cầu lốp mới và lốp thay thế.
  • Nhà máy lốp chọn tỷ lệ pha cao su thiên nhiên và cao su tổng hợp → tỷ lệ phụ thuộc giá hai loại và yêu cầu kỹ thuật.
  • Giá dầu mỏ → giá nguyên liệu làm cao su tổng hợp → cao su tổng hợp đắt thì cao su thiên nhiên được chuộng hơn.
  • Giá cao su trên các sàn giao dịch ở châu Á → nhà xuất khẩu Việt Nam lấy làm mốc, cộng trừ chênh lệch theo loại mủ khối, mủ tờ.
  • Nhà máy sơ chế trong nước → mua mủ nước, mủ đông, mủ chén từ vườn, trả theo độ khô và chất lượng.
  • Người cạo và chủ vườn → thu nhập phụ thuộc giá mỗi độ nhân sản lượng, trừ công cạo, phân bón, hoá chất.

Một hệ quả ít người để ý: vì nhu cầu chính là lốp xe, giá cao su thường đi cùng nhịp với sức khoẻ của ngành vận tải và kinh tế thế giới. Những giai đoạn kinh tế đình trệ, xe bán chậm, cao su thường yếu dù vườn chẳng có gì thay đổi.

Các lực chi phối giá mủ cao su

Bảng dưới xếp các lực theo độ nặng nhẹ và tốc độ, để bạn đọc tin cao su biết nên chú ý chỗ nào.

LựcTác động lên giá mủNhanh hay chậm
Nhu cầu lốp xe theo kinh tế thế giớiLà lực nền, quyết định giá cao hay thấp nhiều nămChậm, theo năm
Giá dầu mỏDầu đắt thì cao su tổng hợp đắt, cao su thiên nhiên được giáTrung bình, vài tuần đến vài tháng
Mưa, lũ, hạn ở Thái Lan, IndonesiaMưa nhiều làm ngưng cạo, nguồn cung hụt tạm thờiNhanh, theo tuần
Mùa rụng lá ngưng cạo ở Đông Nam ÁNguồn mủ giảm vài tháng mỗi năm, giá hay được đỡTheo mùa, lặp lại hằng năm
Tồn kho cao su ở các nước nhập khẩu lớnKho đầy thì nhà máy mua chậmTrung bình
Tỷ giá đô laĐổi giá xuất khẩu quy ra tiền đồngNhanh
Diện tích trồng mới, phá bỏCây cần khoảng sáu, bảy năm mới cạo, đổi nguồn cung rất chậmRất chậm

Đặt cạnh hồ tiêu, cao su còn chậm hơn ở phía cung: từ khi trồng tới khi cạo mất nhiều năm, nên những quyết định trồng mới lúc giá cao sẽ hiện lên sản lượng rất lâu về sau. Đó là một lý do giá cao su có những giai đoạn thấp kéo dài cả thập kỷ.

Giá mủ tính theo độ: vì sao cùng bảng giá mà mỗi nhà một khác

Mủ nước lấy từ cây là hỗn hợp nước và cao su. Nhà máy chỉ quan tâm phần cao su khô, nên họ đo độ (tỷ lệ phần trăm chất khô trong mủ) rồi trả tiền theo công thức: số ký mủ nhân với số độ, nhân với giá mỗi độ. Ví dụ giả định: mủ đo được 30 độ, giá mỗi độ là 400 đồng, thì một ký mủ nước được 12.000 đồng. Nhà bên cạnh mủ chỉ 26 độ thì cùng giá mỗi độ nhưng mỗi ký nhận ít hơn hẳn.

Độ mủ đổi theo mùa (mùa mưa mủ loãng, độ thấp; cuối mùa khô mủ đặc, độ cao), theo tuổi cây, cách cạo và cả việc mủ có bị pha nước hay không. Vì thế người cạo hay thấy "giá mỗi độ không đổi mà tiền về ít đi" vào mùa mưa: không phải bị ép, mà mủ loãng hơn.

Mủ đông, mủ chén (mủ đã đông trong chén) thì tính theo ký, có trừ tạp chất, độ ẩm. Mủ tạp lẫn lá, đất giá thấp hơn. Ở đây cũng vậy, phân biệt được mình bị trừ vì chỉ tiêu nào thì mới bàn được chuyện cải thiện.

Mùa rụng lá và mùa mưa: hai nhịp năm nào cũng lặp

Mùa rụng lá. Ở Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, cây cao su rụng lá vào giữa mùa khô, thường quãng đầu năm. Vườn ngưng cạo vài tuần đến vài tháng để cây nghỉ và ra lá mới. Cả khu vực Đông Nam Á cũng có nhịp tương tự, nên nguồn mủ thế giới co lại, giá thường được đỡ trong giai đoạn này.

Mở cạo lại. Khi cây ra lá mới và vào mùa mưa, các vườn mở miệng cạo trở lại, mủ về dồn dập. Nguồn cung tăng là lực kéo giá xuống, nhất là khi nhu cầu không tăng cùng lúc.

Mưa dầm, lũ. Mưa sáng sớm làm không cạo được hoặc mủ bị trôi, người cạo mất ngày công. Mưa lớn kéo dài ở Thái Lan hay Indonesia có thể làm giá thế giới nhích lên vài tuần, rồi trở lại khi trời tạnh.

Đọc tin cho đúng nhịp. Tin "giá cao su tăng do nguồn cung hạn chế" vào mùa rụng lá và tin "giá cao su giảm do vào vụ cạo" vào mùa mưa là hai câu năm nào cũng gặp. Chúng nói về nhịp mùa, không nói gì về xu hướng nhiều năm.

Mủ nước, mủ đông, mủ khối, mủ tờ: mỗi dạng một giá

Bản tin hay nói "giá cao su" chung chung, nhưng ở vườn và ở nhà máy, mỗi dạng mủ có cách tính và người mua riêng. Bảng dưới giúp bạn biết con số mình đang đọc thuộc loại nào.

Dạng mủTính giá thế nàoAi mua, dùng làm gì
Mủ nướcTheo số ký nhân độ khô nhân giá mỗi độNhà máy sơ chế, làm mủ khối hay mủ ly tâm
Mủ đông, mủ chén, mủ dâyTheo ký, trừ tạp chất và độ ẩmNhà máy làm mủ khối loại thấp hơn
Mủ khối (cao su đã sơ chế, ép thành bánh)Theo tấn, bằng đô la, chia hạng theo chất lượngNhà máy lốp, hàng kỹ thuật
Mủ tờ xông khóiTheo tấn, chia hạng theo màu và độ sạchLốp và sản phẩm cần độ bền
Mủ ly tâm (mủ cô đặc)Theo tấn chất khôGăng tay, nệm, đồ y tế, sản phẩm nhúng

Giá trên các sàn châu Á thường niêm cho một loại mủ chuẩn, gần với mủ khối hoặc mủ tờ. Từ đó đi ngược về vườn là phải trừ chi phí sơ chế, hao hụt và lời của nhà máy. Vì vậy so giá mỗi độ ở vườn với giá mỗi tấn trên sàn mà không quy đổi thì dễ kết luận sai rằng người trồng bị trả quá thấp.

Một điểm nữa: mủ ly tâm có nhóm khách riêng (găng tay, nệm, đồ y tế), nên có những giai đoạn giá loại này đi khác với mủ khối, ví dụ khi nhu cầu găng tay y tế tăng vọt rồi giảm.

Áp vào nhà mình: người cạo, chủ vườn nhỏ và người mua đồ cao su

Mỗi vai một việc làm được, không cần đoán giá:

  • Người cạo thuê: ghi sổ mỗi lần giao mủ gồm số ký, độ đo được, giá mỗi độ. Sau vài tháng sẽ thấy rõ phần thu nhập đổi do giá hay do độ mủ theo mùa.
  • Chủ vườn nhỏ: hỏi điểm thu mua cách đo độ, xin xem mẫu đo, so với một điểm khác vài lần để biết sai số thường gặp.
  • Người mua nệm, gối cao su: giá thành phẩm phụ thuộc nhiều vào gia công, bọt khí, vải bọc, phân phối; giá mủ thô lên xuống ít khi hiện ngay lên bảng giá nệm.
  • Người thay lốp xe: giá lốp do nhiều nguyên liệu và chi phí cộng lại, trong đó cao su thiên nhiên chỉ là một phần; đừng chờ giá mủ giảm rồi mới thay lốp đã mòn.

Điểm chung: giá cao su là câu chuyện của nhà máy và vùng trồng. Với chi tiêu gia đình, nó chỉ chạm tới gián tiếp qua giá lốp, giá đồ cao su, và chạm rất chậm.

Hiểu lầm hay gặp về giá cao su

Mấy câu nghe nhiều ở vùng cao su và cách nhìn lại:

Hiểu lầmNhìn lại cho đúng
Giá cao su do thương lái trong vùng quyếtGiá gốc chạy theo các sàn châu Á và nhu cầu lốp thế giới; điểm thu mua chỉ cộng trừ theo độ và chi phí
Giá dầu giảm thì không liên quan cao suDầu rẻ làm cao su tổng hợp rẻ, nhà máy lốp bớt dùng cao su thiên nhiên
Giá mỗi độ không đổi thì tiền mủ không đổiĐộ mủ đổi theo mùa; mùa mưa mủ loãng nên mỗi ký mủ ra ít tiền hơn
Thấy giá lên thì trồng thêm là kịp hưởngCây cao su cần nhiều năm mới cạo; giá lúc cạo là giá của rất lâu sau
Vào mùa rụng lá thì giá luôn caoNhịp mùa chỉ đỡ giá; nếu kinh tế yếu, kho đầy thì giá vẫn có thể thấp

Hiểu lầm nào cũng có một phần đúng, vì người nói thường rút ra từ vài vụ mình đã trải. Cái thiếu là bức tranh rộng hơn: giá mủ ở vườn là đuôi của một chuỗi bắt đầu từ nhà máy lốp ở nước khác, và các khâu ở giữa có thể kéo giá đi ngược với điều đang diễn ra ngay trong vườn.

Câu hỏi thường gặp

Giá mủ cao su phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Chủ yếu là nhu cầu lốp xe của thế giới, giá cao su tổng hợp làm từ dầu mỏ, mùa cạo và rụng lá ở Đông Nam Á, thời tiết ở các nước trồng lớn, tồn kho và tỷ giá đô la.

Vì sao giá dầu ảnh hưởng tới giá cao su?

Cao su tổng hợp làm từ các sản phẩm của dầu mỏ. Khi dầu đắt, cao su tổng hợp đắt theo, nhà máy lốp tăng tỷ lệ cao su thiên nhiên, nhu cầu mủ tăng. Dầu rẻ thì chiều ngược lại.

Giá mủ cao su tính theo độ là gì?

Là cách trả tiền mủ nước theo hàm lượng cao su khô. Lấy số ký mủ nhân số độ đo được nhân giá mỗi độ. Mủ đặc, độ cao thì mỗi ký được nhiều tiền hơn mủ loãng cùng ngày.

Mùa rụng lá ảnh hưởng giá cao su ra sao?

Khi cây rụng lá, vườn ngưng cạo, nguồn mủ trong vùng và cả Đông Nam Á giảm vài tháng, giá thường được đỡ. Khi mở cạo lại vào mùa mưa, mủ về nhiều, giá dễ chịu áp lực.

Vì sao Thái Lan quan trọng với giá cao su Việt Nam?

Thái Lan là nước sản xuất cao su thiên nhiên lớn nhất, nên mưa lũ, hạn hán hay chính sách hỗ trợ người trồng ở đó làm nguồn cung thế giới đổi, kéo giá ở các nước khác đổi theo.

Giá mủ giảm thì giá nệm cao su, lốp xe có giảm không?

Thường không giảm ngay. Thành phẩm còn chịu chi phí gia công, nguyên liệu khác, vận chuyển và phân phối. Chỉ khi giá mủ thấp kéo dài, nhà sản xuất mới dần điều chỉnh giá bán.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138