ChiPhoi.comChi Phối
Giá dịch vụ quanh nhà

Vì sao dịch vụ dịp Tết đắt hơn ngày thường: giúp việc, dọn nhà, rửa xe, làm tóc

Cuối năm cầu dồn vào vài tuần, người làm về quê, ai ở lại phải làm thêm giờ: ba lực cùng đẩy giá giúp việc, dọn nhà, rửa xe, làm tóc. Cách dời lịch để nhẹ ví.

Two workers in rubber boots hose down a row of muddy motorbikes at a crowded roadside wash yard on a cool evening, wide shot from across the street, misty spray

Dịch vụ dịp Tết đắt hơn ngày thường vì ba lực đổ về cùng một lúc: nhà nào cũng muốn dọn nhà, rửa xe, làm tóc trong đúng hai ba tuần cuối năm; người làm dịch vụ ở thành phố lại về quê ăn Tết; còn người ở lại phải làm thêm giờ, làm cả ngày nghỉ, nên đòi tiền công cao hơn. Cầu tăng, cung giảm, giờ làm đắt hơn, cả ba cùng chiều.

Khác với hàng hoá có thể trữ trước trong kho, dịch vụ không trữ được. Một tiệm rửa xe không thể rửa trước một nghìn chiếc xe từ tháng Mười để bán dần vào tháng Chạp. Một người giúp việc không thể làm trước mười ngày công. Vì vậy mọi sức ép của mùa Tết dồn thẳng vào giá. Phần dưới đây bóc từng lực, xem dịch vụ nào tăng mạnh, phần tăng thêm đi vào túi ai, và nhà bạn có thể dời lịch thế nào để tránh đúng đỉnh của mùa.

Ba lực dồn vào cùng mấy tuần cuối năm

Cầu dồn cục. Cả năm mỗi nhà có thể rửa xe lúc nào cũng được, dọn nhà lúc nào cũng được. Riêng cuối năm, gần như mọi nhà muốn xong trước hai mươi ba tháng Chạp, hoặc trước khi về quê. Lượng việc của một tháng dồn vào khoảng mười ngày, có khi gấp ba bốn lần bình thường.

Người làm về quê. Phần đông người giúp việc, thợ phụ, người rửa xe ở thành phố đến từ các tỉnh. Họ cũng muốn về sớm ăn Tết với gia đình, nhất là khi vé xe về quê cũng cần đặt trước. Nguồn người làm giảm đúng vào lúc người cần thuê đông nhất.

Giờ làm thêm đắt hơn giờ thường. Người ở lại phải làm từ sáng sớm tới tối, làm cả Chủ nhật, có khi làm cả đêm giao thừa. Họ có quyền và có lý do đòi trả thêm cho phần thời gian đáng ra dành cho gia đình. Chủ tiệm cũng phải trả thêm để giữ người không về sớm.

Dịch vụ không có kho. Ba lực trên nếu gặp hàng hoá thì người bán có thể nhập hàng sớm, trữ trong kho, làm dịu giá. Dịch vụ không có kho, nên giá là chỗ duy nhất để cân lại cung và cầu.

Chuỗi nhân quả của một ca giúp việc theo giờ trước Tết

Lấy dịch vụ giúp việc theo giờ làm ví dụ, chuỗi đi như sau:

  • Từ rằm tháng Chạp, các nhà bắt đầu gọi dọn nhà cuối năm → lịch người giúp việc kín dần, khách quen được ưu tiên.
  • Người giúp việc quê xa bắt đầu về trước hai mươi tháng Chạp → số người nhận việc giảm, nhất là ở các khu nhiều người nhập cư.
  • Nhà nào gọi muộn phải tìm người mới → người mới báo giá Tết, cao hơn rõ so với giá thường.
  • Từ hai mươi ba tháng Chạp tới mùng năm Tết → số người làm còn rất ít → giá nhảy lên mức cao nhất năm, nhiều nơi tính gấp mấy lần giá ngày thường.
  • Sau rằm tháng Giêng → người làm trở lại, cầu xuống → giá về gần mức cũ, nhưng thường cao hơn một nấc vì tiền công cả năm đã được điều chỉnh.

Chuỗi này lặp lại năm nào cũng như năm nấy, nên cũng là chuỗi dễ né nhất: biết trước đỉnh rơi vào mấy ngày nào, bạn dời việc của mình ra khỏi mấy ngày ấy.

Dịch vụ nào tăng nhiều, vì sao, sau Tết có về không

Không phải dịch vụ nào cũng tăng như nhau. Bảng dưới gom những dịch vụ quen thuộc quanh nhà mùa cuối năm.

Dịch vụVì sao tăng dịp TếtSau Tết có về mức cũ không
Giúp việc theo giờ, giúp việc Tếtngười làm về quê, phải trả tiền ngày nghỉvề gần mức cũ sau rằm tháng Giêng
Dọn nhà tổng vệ sinh, giặt rèm, giặt ghếviệc dồn vào hai tuần, cần nhiều người một lúcvề mức cũ, có khi có ưu đãi đầu năm
Rửa xe máy, ô tôcả phố cùng muốn xe sạch trước Tếtvề mức cũ gần như ngay
Cắt tóc, làm tóc, làm móngkhách dồn, thợ làm thêm giờgiá Tết thôi, nhưng giá thường có thể nhích
Chở hàng, chuyển đồxe tải và người bốc xếp bận chở hàng Tếtvề mức cũ chậm hơn, theo nhịp hàng hoá
Trông trẻ, chăm người giàngười chăm về quê, rất khó thayvề khi người chăm quay lại

Những dịch vụ tăng mạnh nhất là những dịch vụ vừa cần đông người, vừa khó thay người lạ, vừa rơi đúng giờ ai cũng muốn nghỉ. Dịch vụ có thể làm bằng máy, như rửa xe tự động, tăng ít hơn dịch vụ thuần tay.

Phần tiền tăng thêm đi vào túi ai

Nhiều người nghĩ giá Tết tăng là chủ tiệm hưởng hết. Thật ra phần lớn khoản tăng đi vào tiền công người làm, vì chủ tiệm phải trả thêm để giữ người ở lại, và người làm tự do thì tự định giá ngày công của mình. Với một người giúp việc theo giờ, mấy ngày cuối năm có khi là phần thu nhập lớn nhất trong năm, đủ để họ mang về quê lo Tết.

Phần còn lại vào chủ tiệm, để bù những tháng vắng khách. Sau Tết là mùa thấp điểm của nhiều dịch vụ: người ta vừa tiêu nhiều, ít ai đi làm tóc, ít ai thuê dọn nhà. Tiệm dùng phần lời mùa Tết để trả tiền thuê những tháng đầu năm. Nếu không có mùa Tết, giá ngày thường có khi phải cao hơn.

Hiểu như vậy để thấy phụ thu Tết không phải lúc nào cũng là chuyện ép khách. Có những nơi đẩy giá quá xa, nhưng mức tăng vừa phải thường là cái giá công bằng cho thời gian của người phải xa nhà, làm khi người khác nghỉ. Riêng phần phụ thu vé xe và các khoản có quy định của nhà nước là chuyện khác, có khung riêng; ở đây chỉ nói dịch vụ do người làm và chủ tiệm tự định giá.

Cùng một mùa Tết, mỗi nơi một đỉnh giá

Ở những thành phố lớn có nhiều người nhập cư, mức tăng giá dịch vụ dịp Tết rõ hơn hẳn, vì phần đông người làm dịch vụ ở đây đến từ tỉnh khác và cùng về quê một lúc. Có những khu chung cư mà cả tuần trước Tết gần như không tìm được người giúp việc theo giờ. Ở các tỉnh, nơi người làm dịch vụ là người tại chỗ, mức tăng nhẹ hơn và chủ yếu đến từ cầu dồn, không phải từ người làm bỏ đi.

Chiều ngược lại cũng có. Ở quê, mấy ngày Tết đông người từ phố về, cầu dịch vụ như cắt tóc, rửa xe, chở khách tăng vọt trong khi người làm vẫn chừng ấy. Tiệm tóc ở quê đông nghẹt chiều hai mươi tám, ba mươi Tết, giá có khi cũng nhích. Vậy là cùng một mùa nhưng đỉnh giá dời theo dòng người: phố đắt vì thiếu người làm, quê đắt vì thừa người cần.

Biết điều này giúp nhà ở phố tính đúng: việc gì làm ở phố thì làm sớm trước khi người làm về quê; việc gì có thể để về quê làm thì cũng nên làm sớm trước khi cả xóm về cùng lúc. Một cuộc gọi hẹn trước hai ba tuần thường đáng giá hơn mọi lần mặc cả vào phút chót.

Dấu hiệu bạn tự nhìn ra đỉnh mùa

Không cần lịch giá, chỉ cần để ý mấy điều quanh mình:

  • Tiệm quen bắt đầu hỏi "hẹn ngày nào" thay vì "ghé lúc nào cũng được": cầu đã vượt sức làm, giá sắp nhích.
  • Người giúp việc quen báo ngày về quê: từ hôm đó trở đi, mọi người thay sẽ báo giá Tết.
  • Bãi rửa xe xếp hàng dài vào buổi tối: đây là tuần cao điểm, rửa vào buổi sáng ngày thường đầu tuần sẽ đỡ chờ hơn.
  • Tin nhắn ưu đãi "dọn nhà sớm" từ đầu tháng Chạp: các nơi muốn kéo việc về sớm để giãn lịch, giá lúc này còn mềm.
  • Sau mùng mười tháng Giêng, các tiệm bắt đầu nhắn ưu đãi đầu năm: cầu xuống, giá về lại.

Đặt các dấu hiệu này cạnh nhau sẽ thấy đỉnh giá chỉ kéo dài chừng hai tuần. Dời việc ra khỏi hai tuần ấy là cách tiết kiệm đơn giản nhất.

Áp vào việc chuẩn bị Tết của nhà bạn

Chị Lan làm văn phòng, cuối năm bận, nhà bốn người. Thay vì làm mọi việc trong tuần cuối, chị xếp lịch lùi lại như sau:

  1. Đầu tháng Chạp: thuê dọn nhà tổng vệ sinh, giặt rèm. Lúc này giá còn là giá thường, người làm còn đủ, làm kỹ hơn.
  2. Giữa tháng Chạp: cắt tóc cho chồng và hai con. Tóc mọc thêm hai tuần vẫn gọn trong Tết.
  3. Tuần cuối: chỉ tự lau dọn nhẹ, cắm hoa, việc nhà tự làm được.
  4. Giúp việc dịp Tết: hỏi người quen từ tháng Mười Một, thoả thuận rõ số ngày và tiền công; nếu không cần thì để cả nhà chia việc.
  5. Rửa xe: rửa sớm rồi phủ bạt nếu để lâu, hoặc rửa sau Tết, vì đi chơi Tết xe cũng bẩn lại.

Bác Tư ở quê không có chuyện này vì ở quê cả nhà cùng làm. Nhưng con bác ở phố gửi tiền về nhờ thuê người dọn nhà thì nên gửi sớm, vì ở quê người làm thuê cũng kín lịch từ hai mươi tháng Chạp.

Hiểu lầm hay gặp về giá dịch vụ Tết

"Giá Tết là chặt chém." Phần lớn khoản tăng trả cho người làm thêm giờ và bù những tháng vắng sau Tết. Chỉ khi giá tăng gấp nhiều lần mà không nói trước mới nên xem lại.

"Đợi sát Tết sẽ có người rảnh, giá rẻ." Ngược lại, sát Tết là lúc ít người làm nhất. Dịch vụ không giảm giá xả hàng như hàng hoá cuối mùa.

"Sau Tết giá sẽ về như năm ngoái." Giá Tết thì thôi, nhưng giá ngày thường thường đã nhích một nấc theo tiền công cả năm.

"Mọi dịch vụ đều tăng như nhau." Dịch vụ cần đông người và khó thay người tăng nhiều nhất; dịch vụ làm bằng máy tăng ít hơn hẳn.

"Thuê người lạ dịp Tết cho rẻ hơn người quen." Người lạ nhận việc sát Tết thường báo giá cao nhất vì biết bạn không còn lựa chọn. Người quen hay giữ giá cho nhà quen nếu được hẹn sớm, và làm cũng yên tâm hơn.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao giá giúp việc ngày Tết cao gấp mấy lần ngày thường?

Phần lớn người giúp việc về quê ăn Tết, số người ở lại rất ít trong khi nhiều nhà vẫn cần. Người ở lại làm vào đúng những ngày người khác nghỉ, nên tiền công cao hơn là để trả cho thời gian xa gia đình của họ.

Thuê dọn nhà cuối năm vào lúc nào thì giá dễ chịu nhất?

Thường là đầu tháng Chạp hoặc trước đó, khi người làm còn đủ và lịch chưa kín. Từ khoảng hai mươi tháng Chạp trở đi, việc dồn và người về quê, giá dễ lên và thợ cũng làm vội hơn.

Sau Tết giá dịch vụ có giảm lại không?

Phần phụ thu Tết thường hết sau rằm tháng Giêng khi người làm trở lại. Nhưng giá ngày thường của nhiều dịch vụ sẽ cao hơn năm trước một nấc, vì tiền công và tiền thuê mặt bằng đã điều chỉnh vào đầu năm.

Có phải chủ tiệm hưởng hết phần giá tăng dịp Tết không?

Phần lớn khoản tăng đi vào tiền công cho người làm thêm giờ và làm ngày nghỉ. Phần còn lại chủ tiệm dùng để bù những tháng vắng khách đầu năm. Có nơi đẩy quá tay, nhưng mức tăng vừa phải có lý do rõ ràng.

Vì sao rửa xe trước Tết tăng ít hơn giúp việc?

Rửa xe dùng nhiều máy móc, một người có thể rửa nhiều xe, và giá về mức cũ ngay sau Tết. Giúp việc thuần sức người, khó thay người lạ và người làm về quê nhiều, nên mức tăng cao và kéo dài hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138