ChiPhoi.comChi Phối
Thịt, trứng, sữa

Vì sao giá trứng gà lên xuống: đàn gà đẻ, nắng nóng và những mùa làm bánh

Trứng không cất lâu được, gà đẻ không tắt mở được, nên chỉ cần lượng trứng lệch nhu cầu một chút là giá đổi. Bốn lực chính, bảng nhanh chậm và cách mua trứng hợp lý.

A Vietnamese woman stacks paper trays of brown eggs onto a cart inside a warm layer hen barn at dawn, rows of cages blurred behind, close side angle, golden light

Giá trứng gà lên xuống vì hai đầu của chuỗi đều cứng: gà đẻ không thể bật tắt theo giá, còn trứng không cất lâu được như gạo. Khi lượng trứng ra chợ lệch nhu cầu chỉ một chút, người bán buôn phải hạ giá cho kịp bán trước khi trứng cũ đi, hoặc nâng giá khi trứng thiếu mà gà không thể đẻ thêm. Các lực đẩy kéo chính là số gà đẻ trong đàn, thời tiết, giá cám và các mùa dùng nhiều trứng như mùa bánh Trung thu, Tết và năm học.

Trứng cũng là món đạm rẻ nhất trong rổ hàng của nhiều gia đình, nên mỗi lần giá trứng nhích, người mua cảm nhận rõ hơn nhiều mặt hàng khác. Phần dưới tách từng lực, chỉ cách nhận ra lực nào đang chạy, và đưa vài thói quen mua trứng giúp bạn không phải để ý từng ngày.

Hai đầu cứng của chuỗi: gà không tắt được, trứng không cất được

Một con gà đẻ công nghiệp phải nuôi khoảng bốn, năm tháng mới bắt đầu đẻ, sau đó đẻ gần như mỗi ngày trong khoảng một năm hoặc hơn, rồi tỷ lệ đẻ giảm dần và người nuôi thải gà bán thịt. Trong suốt thời gian ấy, dù giá trứng cao hay thấp, gà vẫn ăn và vẫn đẻ. Người nuôi không thể bảo đàn gà "nghỉ một tuần chờ giá lên".

Vì vậy số trứng ra chợ mỗi ngày gần như được định sẵn từ nhiều tháng trước, lúc người nuôi quyết định vào đàn gà hậu bị. Nếu nửa năm trước giá trứng tốt và nhiều trại cùng vào đàn, bây giờ trứng sẽ dồi dào. Đây là phiên bản ngắn hơn của vòng giá heo, nhưng vì trứng không trữ được nên dao động trên giá còn gắt hơn.

Cách duy nhất để người nuôi giảm nhanh lượng trứng là thải gà sớm. Khi giá trứng thấp kéo dài, họ bán những con gà đẻ già, đẻ kém ra làm gà thịt. Việc này làm lượng trứng giảm sau vài tuần, đồng thời làm chợ có thêm gà mái già giá rẻ. Ngược lại, khi giá trứng cao, người nuôi giữ gà già lâu hơn, nên lượng trứng không giảm nhanh như thường lệ.

Trứng là hàng tươi. Để ở nhiệt độ thường, trứng giữ chất lượng tốt trong khoảng vài tuần; kho lạnh kéo dài thêm nhưng tốn tiền và người mua thường thích trứng mới. Người bán buôn không thể cất trứng cả tháng chờ giá lên như cất gạo.

Kho lạnh có giới hạn. Nhiều đại lý trứng không có kho lạnh lớn. Khi trứng dư, cách duy nhất là bán rẻ cho kịp. Đây là lý do giá trứng có thể rơi nhanh khi cung chỉ vượt cầu một chút.

Trứng nhập khẩu không bù nhanh được. Trứng dễ vỡ, nặng so với giá trị, lại cần kiểm dịch; nhập trứng tươi để bù thiếu hụt không phải việc làm trong vài ngày. Nguồn trứng chủ yếu vẫn là trong nước.

Chế biến chỉ hút một phần. Trứng dư có thể đi vào bột trứng, trứng chế biến, nhưng năng lực này không đủ hút hết lúc thừa nhiều. Phần còn lại vẫn phải đổ ra chợ.

Các lực chính và tốc độ của từng lực

Bảng dưới xếp các lực theo tốc độ tác động lên giá trứng ngoài chợ:

LựcTác động lên giáNhanh hay chậm
Nắng nóng kéo dàiGà ăn ít, đẻ thưa, trứng nhỏ; lượng và cỡ trứng đều giảmNhanh, một vài tuần
Mùa dùng nhiều trứngCầu tăng dồn vào vài tuần, giá nhích rồi trở lạiNhanh, theo lịch
Giá thức ăn chăn nuôiÉp lãi, người nuôi thải gà sớm, chậm vào đàn mớiVừa, một vài tháng
Số gà đẻ trong cả nướcQuyết định mặt bằng giá của cả nămChậm, nhiều tháng
Dịch bệnh trên gia cầmMất gà đẻ thì trứng thiếu kéo dài; nếu chỉ người mua e ngại thì trứng ít bị ảnh hưởngTuỳ quy mô dịch

Lực nhanh tạo ra những đợt nhích giá vài tuần; lực chậm quyết định trứng của cả năm đắt hay rẻ. Khi nghe giá trứng tăng, câu hỏi đầu tiên là: đây là mùa, là thời tiết, hay là đàn gà đang co lại?

Chuỗi nhân quả khi giá trứng thấp kéo dài

Lực chậm nhất trong bảng trên là số gà đẻ của cả nước. Nó vận hành theo chuỗi sau, mỗi mũi tên vài tuần đến vài tháng:

  1. Giá trứng thấp hơn giá thành → người nuôi lỗ mỗi ngày gà còn ăn cám.
  2. Thải gà già sớm → chợ có thêm gà mái già rẻ; lượng trứng giảm nhẹ sau vài tuần.
  3. Hoãn vào đàn gà hậu bị → bốn, năm tháng sau sẽ thiếu lớp gà đẻ mới thay thế.
  4. Lượng trứng hụt dần → đại lý gom không đủ hàng, giá trứng nhích lên từng nấc.
  5. Giá trứng có lãi trở lại → các trại cùng vào đàn mới, và nửa năm sau trứng lại dồi dào.

Chuỗi này giải thích một hiện tượng nhiều người thấy lạ: giá trứng tăng đúng vào lúc không có tin gì về dịch hay thời tiết. Nguyên nhân nằm ở quyết định của người nuôi từ nhiều tháng trước, lúc trứng còn rẻ và ai cũng nản.

Những mùa trong năm làm cầu trứng tăng

Nhu cầu trứng tương đối đều, nhưng có vài thời điểm cầu dồn lên rõ rệt. Biết lịch này, bạn sẽ không ngạc nhiên khi giá nhích:

  • Trước Tết Nguyên đán: làm bánh, làm mứt, đãi khách, cộng thêm các bếp ăn, quán xá chuẩn bị hàng. Giá trứng thường nhích vài tuần trước Tết rồi giảm sau rằm tháng Giêng.
  • Mùa bánh Trung thu: các lò bánh dùng nhiều trứng gà cho vỏ bánh và trứng vịt muối cho nhân. Giá trứng vịt chịu tác động rõ hơn trứng gà.
  • Đầu năm học: bếp ăn trường học, bếp ăn tập thể hoạt động trở lại, đặt hàng đều đặn số lượng lớn.
  • Thời gian nghỉ hè của bếp ăn tập thể: ngược lại, cầu giảm một phần, trứng có thể dư.
  • Khi thịt heo đắt kéo dài: gia đình và quán cơm chuyển một phần bữa sang trứng; cầu trứng tăng dù không phải mùa.

Mùa là lực dễ đoán nhất nhưng thường tác động nhỏ nhất. Mức nhích theo mùa hiếm khi lớn như mức thay đổi do đàn gà co hay giãn trong cả năm.

Nắng nóng làm trứng vừa ít vừa nhỏ

Gà chịu nóng kém. Khi nhiệt độ lên cao nhiều ngày, gà thở dốc, uống nhiều nước, ăn ít cám, và tỷ lệ đẻ giảm. Trứng đẻ ra cũng nhỏ hơn, vỏ mỏng hơn, dễ vỡ khi vận chuyển. Với người nuôi, đó là ít trứng hơn, nhiều trứng loại hai hơn, và tỷ lệ vỡ tăng.

Ở chợ, tác động này có khi không hiện ra bằng con số giá mà bằng cỡ trứng. Một vỉ ba mươi quả giá như cũ nhưng quả nhỏ đi, hoặc người bán tách riêng trứng to bán giá cao hơn. Người mua tinh ý sẽ thấy "giá không tăng mà sao trứng bé thế". Đó chính là nắng nóng.

Trại có chuồng kín, quạt hút và làm mát giảm được thiệt hại, nhưng phải trả tiền điện cao hơn trong mùa nóng. Hộ nuôi thả vườn hay chuồng hở chịu ảnh hưởng nhiều hơn. Vì vậy trứng gà ta, trứng nuôi thả có khi khan rõ vào giữa hè, còn trứng công nghiệp từ trại lớn ổn định hơn.

Dấu hiệu tự quan sát ở chợ và quanh nhà

Không cần số liệu, vài điều nhìn thấy được đã cho biết khá nhiều về lực nào đang chạy:

  • Trứng trong vỉ nhỏ đi rõ mà giá không đổi: nắng nóng đang làm gà đẻ kém.
  • Người bán tách riêng trứng to, trứng nhỏ thành hai giá: trứng nhỏ đang nhiều, thường vào mùa nóng.
  • Gà mái già bày bán nhiều và rẻ: các trại đang thải gà vì trứng lỗ; vài tháng sau trứng có thể thưa.
  • Đại lý trứng hạ giá liên tục, mời mua cả thùng: cung đang vượt cầu, trứng không trữ được nên phải xả.
  • Lò bánh quanh nhà bắt đầu nhộn nhịp: mùa bánh tới, giá trứng vịt nhích trước trứng gà.
  • Quán cơm thêm nhiều món trứng: thịt đang đắt, cầu trứng tăng từ phía các quán.

Mỗi dấu hiệu chỉ cho biết một lực. Nhìn chung vài dấu hiệu cùng lúc, bạn sẽ hiểu cái giá trên vỉ trứng tuần này đến từ đâu mà không cần đoán giá tuần sau.

Áp vào chi tiêu nhà mình: mua trứng sao cho đỡ lo

Mua theo tuần, không theo tháng. Chị Lan đi chợ cho nhà bốn người mua một vỉ mỗi tuần. Mua cả tháng một lần lúc thấy rẻ dễ gặp trứng cũ đi trong tủ, chưa kể vỡ.

Chọn cỡ hợp món. Trứng nhỏ thường rẻ hơn tính theo quả; món chiên, món hấp, làm bánh dùng trứng nhỏ không sao. Trứng to để luộc, ốp la khi cần đẹp.

Đọc ngày đóng gói. Lúc trứng dư, chỗ bán rẻ đôi khi là trứng đã để lâu. Nhìn ngày đóng gói hoặc soi trứng: trứng mới vỏ hơi nhám, lắc không thấy óc ách.

Đừng gắn trứng với lời đồn. Tin "trứng sắp tăng gấp đôi" lan nhanh nhưng hiếm khi đúng. Trứng là hàng tươi, mua dồn chỉ hỏng.

Anh Minh bán quán cơm hỏi giá tuần. Quán dùng vài trăm quả mỗi tuần nên anh Minh lấy trứng ở một đại lý với giá chốt theo tuần. Khi biết trước giá tuần sau, anh chủ động đổi món trứng với món đậu để giữ giá đĩa cơm.

Hiểu lầm hay gặp về giá trứng

Mấy câu nghe nhiều ngoài chợ:

Hiểu lầmThực tế
Trứng tăng là do người buôn găm hàngTrứng không găm được lâu vì hỏng; giá tăng thường do đàn gà co lại, nắng nóng hoặc mùa
Trứng gà ta đắt vì bổ hơn hẳnGiá cao chủ yếu vì gà ta đẻ ít, nuôi thả tốn công, nguồn nhỏ; giá trị dinh dưỡng chênh không nhiều
Trứng rẻ là trứng kémLúc dư cung, trứng mới cũng rẻ; cần nhìn ngày đóng gói chứ không nhìn giá
Vỏ nâu bổ hơn vỏ trắngMàu vỏ theo giống gà, không nói lên dinh dưỡng; giá chênh là do thị hiếu
Giá trứng tăng mỗi khi có tin dịch cúmDịch chỉ làm trứng thiếu khi mất nhiều gà đẻ; nhiều đợt dịch giá trứng gần như không đổi

Phần lớn những câu này đều tìm một người để trách. Với trứng, thủ phạm thường là con gà và thời tiết, những thứ không ai điều khiển được trong vài tuần.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao mùa hè trứng gà nhỏ hơn?

Vì nắng nóng làm gà ăn ít, uống nhiều nước, tỷ lệ đẻ giảm và trứng đẻ ra nhỏ hơn, vỏ mỏng hơn. Vì thế mùa nóng giá trứng có khi không tăng nhưng cỡ trứng trong vỉ giảm, tính ra người mua vẫn trả nhiều hơn cho mỗi phần ăn.

Giá trứng có tăng trước Tết không?

Thường nhích lên vài tuần trước Tết do nhà nhà làm bánh, đãi khách và quán xá chuẩn bị hàng, rồi giảm dần sau rằm tháng Giêng. Mức nhích theo mùa thường nhỏ so với dao động do đàn gà đẻ tăng hay giảm.

Vì sao trứng gà ta đắt hơn trứng công nghiệp nhiều vậy?

Gà ta đẻ ít trứng hơn nhiều, nuôi thả tốn diện tích và công, đàn nhỏ lẻ nên chi phí mỗi quả cao. Nguồn ít trong khi nhiều người thích mua nên giá luôn cao hơn, dù dinh dưỡng không chênh lệch lớn.

Người nuôi gà đẻ làm gì khi giá trứng thấp?

Họ thải sớm gà già, gà đẻ kém để bán thịt, giảm số gà mới vào đàn. Lượng trứng giảm sau vài tuần đến vài tháng; trong lúc đó chợ có thêm gà mái già giá rẻ.

Có nên mua nhiều trứng khi thấy giá rẻ?

Chỉ nên mua đủ dùng một đến hai tuần. Trứng là hàng tươi, để lâu kém chất lượng và dễ vỡ, nên phần tiết kiệm nhờ giá rẻ thường mất đi vì trứng hỏng hoặc phải ăn trứng cũ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138