ChiPhoi.comChi Phối
Vật liệu xây dựng

Giá sắt thép phụ thuộc vào đâu: quặng sắt, than cốc, thép phế và nhu cầu xây dựng

Giá thép xây dựng đi theo quặng sắt, than cốc, thép phế nhập khẩu, giá thép châu Á và nhịp xây nhà. Chuỗi nhân quả, bảng lực nhanh chậm và cách chủ nhà đọc báo giá.

Two Vietnamese workers carry bundles of ribbed steel bars across a dusty construction site at early morning, seen from behind, low angle, grey-blue light and orange rust tones

Giá sắt thép xây dựng chủ yếu đi theo ba thứ đầu vào là quặng sắt, than cốc và thép phế, cộng với giá thép bán trên thị trường châu Á và lượng nhà cửa, công trình đang xây. Phần lớn quặng và than cốc phải nhập bằng tàu biển, nên một thay đổi ở mỏ hay ở cảng nước ngoài thường đi tới cây thép ở cửa hàng vật liệu sau vài tuần đến vài tháng, không phải ngay hôm sau.

Phía cầu thì đơn giản hơn: mùa xây nhà, vốn vay mua nhà, các công trình hạ tầng làm cùng lúc. Khi đầu vào đắt mà cầu yếu, nhà máy khó đẩy giá; khi đầu vào đắt mà cầu mạnh, giá thép lên nhanh và lên rõ. Phần dưới đi từng khâu, có bảng lực mạnh yếu, dấu hiệu bạn tự quan sát được và vài hiểu lầm hay gặp khi nghe tin "thép tăng giá".

Hai cách nấu thép, hai kiểu chi phí khác nhau

Thép xây dựng ở nước ta được làm theo hai đường chính. Đường thứ nhất là lò cao: quặng sắt được nung cùng than cốc để ra gang lỏng, rồi gang được luyện tiếp thành thép. Than cốc ở đây vừa là chất đốt vừa là chất lấy ôxy ra khỏi quặng, nên không thay được bằng than thường. Với nhà máy kiểu này, hai món quặng sắt và than cốc chiếm phần lớn giá vốn, và cả hai đều phụ thuộc nặng vào hàng nhập từ những nước có mỏ lớn như Úc, Brazil.

Đường thứ hai là lò điện: nấu chảy thép phế (sắt vụn từ nhà cũ phá dỡ, tàu cũ, máy móc hỏng) bằng điện. Chi phí của lò điện nằm ở giá thép phế, giá điện và điện cực than chì. Thép phế trong nước không đủ, nên một phần cũng phải nhập, và giá thép phế lại chạy theo giá thép chung của khu vực.

Vì hai đường có chi phí khác nhau, có lúc quặng tăng mạnh mà thép phế đứng yên, nhà máy lò điện bán rẻ hơn một chút để giành khách; có lúc ngược lại. Người mua lẻ không cần phân biệt thép nào từ lò nào, nhưng nên biết điều này để hiểu vì sao hai hãng cùng loại cây phi 16 có thể lệch giá nhau trong vài tuần rồi lại đi sát nhau. Giá bán cuối cùng còn cộng thêm cán, kéo, vận chuyển, chiết khấu đại lý và thuế, nên một khoản đầu vào tăng không chuyển nguyên vẹn sang người mua.

Chuỗi nhân quả từ mỏ quặng tới cây thép ở cửa hàng

Đọc mỗi dòng từ trái qua phải. Mỗi mũi tên là một khâu có độ trễ riêng, nên một cú sốc ở đầu chuỗi thường đến chỗ bạn muộn và đã bị làm mềm đi:

  • Mưa lớn hay sự cố ở vùng mỏ nước ngoài → sản lượng quặng giảm → giá quặng giao bằng tàu biển tăng → nhà máy lò cao mua lô quặng mới đắt hơn → vài tuần sau giá xuất xưởng nhích lên → đại lý cấp một báo giá mới → cửa hàng gần nhà đổi giá.
  • Thị trường bất động sản ở một nước sản xuất thép lớn chững lại → thép trong nước họ dư → họ bán ra nước ngoài giá thấp → thép nhập về khu vực rẻ → nhà máy trong nước khó tăng giá dù đầu vào đắt.
  • Cước tàu biển tăng → quặng và than cốc về cảng đắt hơn → giá vốn nhà máy tăng → giá thép tăng nhẹ và kéo dài.
  • Tỷ giá đô la tăng → hàng nhập (quặng, than, thép phế) tính ra tiền đồng đắt hơn → nhà máy cộng vào giá bán.
  • Mùa xây nhà cuối năm, nhiều công trình đổ bê tông cùng lúc → đại lý bán nhanh, kho vơi → bớt chiết khấu → giá thực trả của người mua lẻ tăng dù bảng giá nhà máy chưa đổi.

Dòng cuối là thứ hay bị bỏ qua: nhiều lần giá bạn trả tăng không phải vì nhà máy tăng giá, mà vì đại lý bớt chiết khấu khi hàng bán chạy. Ngược lại, mùa vắng khách thì chiết khấu rộng ra, giá thực trả mềm hơn dù tin tức vẫn nói "giá thép giữ nguyên".

Lực nào mạnh, lực nào nhanh: bảng đọc nhanh

Bảng dưới xếp các lực theo mức ảnh hưởng tới giá thép xây dựng và tốc độ chúng đi tới người mua lẻ. Đây là nhận định chung theo cách thị trường thường vận hành, không phải dự báo cho một thời điểm cụ thể.

LựcTác động lên giáNhanh hay chậm
Giá quặng sắt nhập khẩuMạnh với nhà máy lò caoChậm vừa: vài tuần đến hai, ba tháng vì nhà máy còn kho quặng cũ
Giá than cốcMạnh, đi cùng quặngChậm vừa, giống quặng
Giá thép phếMạnh với nhà máy lò điệnNhanh hơn quặng vì thép phế mua theo lô nhỏ, quay vòng nhanh
Thép giá rẻ từ nước khác tràn vào khu vựcKéo giá xuống, ghìm đà tăngVài tuần đến vài tháng
Tỷ giá đô laVừaChậm, cộng dồn
Mùa xây nhà, hạ tầng làm dồnVừa, chủ yếu qua chiết khấu đại lýNhanh, theo tuần
Giá điệnVừa với lò điện, nhẹ với lò caoChậm, theo đợt điều chỉnh

Điểm cần nhớ: giá thép ít khi đổi mỗi ngày như rau, mà đổi theo đợt. Nhà máy thường báo giá mới cho đại lý theo từng đợt, có khi vài tuần một lần, có khi dày hơn khi thị trường dao động mạnh. Vì vậy hai báo giá cách nhau một tháng có thể lệch nhau, còn hai báo giá trong cùng một tuần thường gần nhau.

Dấu hiệu bạn tự quan sát được trước khi hỏi giá

Không cần theo dõi sàn hàng hoá, bạn vẫn đọc được gió qua những thứ quanh mình:

  • Đại lý trả lời "giá hôm nay thôi, mai chưa chắc" và chỉ giữ báo giá một hai ngày: đầu vào đang dao động, họ không dám cam kết lâu.
  • Đại lý chủ động gọi lại, tặng thêm công bốc xếp hay chở miễn phí xa hơn: hàng đang chậm, chiết khấu rộng.
  • Khu bạn ở có nhiều nhà khởi công cùng lúc sau Tết hoặc trước mùa mưa: chiết khấu sẽ hẹp lại trong vài tuần đó.
  • Tin tức nói giá quặng hay giá thép khu vực tăng mạnh nhiều tuần liền: bảng giá trong nước thường đi theo sau một quãng, không phải lập tức.
  • Thép cùng đường kính mà một nơi rẻ hẳn: hỏi kỹ có đúng mác thép, đúng chiều dài cây, đúng trọng lượng mỗi mét không, vì cây nhẹ hơn chuẩn thì giá theo cây rẻ là đương nhiên.

Câu cuối đáng nhớ nhất. Thép bán theo cây thì phải so theo trọng lượng thực, vì khác biệt vài phần trăm trọng lượng còn lớn hơn mức giá dao động trong một tháng.

Tin thép ngoài nước chạm tới cửa hàng gần nhà bằng đường nào

Châu Á là nơi làm ra và dùng nhiều thép nhất thế giới, và nước láng giềng phía bắc một mình chiếm khoảng một nửa sản lượng toàn cầu. Vì vậy chuyện xây dựng ở nước ấy mạnh hay yếu ảnh hưởng tới giá thép cả khu vực. Khi thị trường nhà ở của họ chững lại, nhà máy bên đó thừa thép và tìm đường bán ra ngoài; thép giá thấp đi vào các nước xung quanh, trong đó có nước ta. Lúc ấy nhà máy trong nước khó tăng giá dù quặng vẫn đắt, có khi phải giảm để giữ khách.

Chiều ngược lại cũng xảy ra: khi nước lớn hạn chế sản lượng để giảm ô nhiễm, hay kích thích xây dựng, thép trong khu vực khan hơn và giá nhích lên. Những năm có tranh chấp thương mại, các nước cũng hay áp thuế chống bán phá giá lên một số loại thép nhập, làm hàng nhập đắt lên và giá trong nước có thêm khoảng để tăng.

Với người mua lẻ, cách đọc đơn giản là: tin về thép ngoài nước thường đi trước, giá ở cửa hàng đi sau một quãng. Nghe tin hôm nay rồi chạy đi mua ngay là chưa cần thiết; chuyện đáng làm hơn là ghi nhận xu hướng, hỏi đại lý về đợt giá kế tiếp, và giữ kế hoạch mua theo tiến độ công trình như đã định.

Áp vào ngôi nhà của bạn: thép chiếm bao nhiêu và làm được gì

Ví dụ giả định: anh Minh xây một căn nhà phố ba tầng, phần thô do nhà thầu báo theo mét vuông. Trong phần vật tư thô, thép thường là một trong hai khoản lớn nhất cùng với bê tông. Giả sử thép chiếm khoảng một phần năm tiền vật tư thô; nếu giá thép tăng một phần mười thì tổng vật tư thô tăng chừng hai phần trăm. Con số này giúp anh Minh bình tĩnh: tin "thép tăng mạnh" không có nghĩa là căn nhà đắt lên tương ứng.

Những việc nhà mình làm được: thứ nhất, chốt khối lượng thép theo bản vẽ kết cấu trước khi hỏi giá, để so được các báo giá với nhau. Thứ hai, ghi rõ trong phụ lục vật tư loại thép, đường kính, mác và cách tính (theo kg hay theo cây). Thứ ba, nếu tự mua vật tư, chia đợt mua theo tiến độ đổ móng, đổ sàn từng tầng; mua dồn một lần để "chặn giá" thì bạn gánh thêm chuyện thép rỉ ngoài trời, hao hụt, mất mát, mà không ai biết trước giá sẽ đi đường nào.

Thứ tư, nếu thuê thầu trọn gói, hỏi rõ hợp đồng xử lý ra sao khi giá thép biến động: chủ nhà chịu, nhà thầu chịu, hay chia theo một ngưỡng. Cách nào cũng được, miễn hai bên biết trước. Phần lớn tranh cãi giữa chủ nhà và thợ về tiền thép không đến từ việc giá tăng, mà đến từ việc lúc ký không ai nói chuyện này.

Hiểu lầm hay gặp về giá thép

"Giá quặng giảm thì mai thép phải giảm." Nhà máy còn quặng mua giá cũ trong kho, hợp đồng than còn chạy, nên giá xuất xưởng đổi chậm hơn nhiều. Chiều tăng cũng vậy, chỉ là người mua thường chú ý chiều tăng hơn.

"Thép tăng là do đại lý găm hàng." Có lúc đại lý giữ hàng chờ giá, nhưng thép nặng, chiếm chỗ, đọng vốn và rỉ nếu để lâu; phần lớn biến động đến từ đầu vào và cầu xây dựng, không từ kho cửa hàng.

"Thép rẻ hơn là thép kém." Có thể là cây nhẹ hơn chuẩn, cũng có thể chỉ là nhà máy khác, đợt giá khác, chiết khấu khác. Kiểm trọng lượng và mác thép thay vì đoán theo giá.

"Giá thép thế giới là một con số." Mỗi loại thép, mỗi khu vực một mức. Thép tấm làm ô tô khác thép cây làm nhà; tin về thép tấm chưa chắc áp đúng cho cây thép bạn mua.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao giá thép trong nước lại phụ thuộc vào giá quặng nước ngoài?

Vì phần lớn quặng sắt và than cốc dùng cho lò cao phải nhập bằng tàu biển. Khi giá hai thứ này tăng, giá vốn của nhà máy tăng theo, và sau vài tuần đến vài tháng, phần tăng đó đi vào bảng giá xuất xưởng.

Thép phế là gì và vì sao ảnh hưởng tới giá thép xây dựng?

Thép phế là sắt thép cũ thu gom từ nhà phá dỡ, máy móc, tàu cũ. Nhà máy lò điện nấu thép phế thành thép mới, nên giá thép phế lên xuống kéo theo giá thép của các nhà máy này.

Giá thép thường đổi bao lâu một lần?

Thường theo đợt chứ không đổi hằng ngày. Nhà máy báo giá mới cho đại lý theo từng đợt, khi thị trường yên thì thưa, khi dao động mạnh thì dày hơn. Giá thực trả còn đổi theo chiết khấu của đại lý trong tuần đó.

Có nên mua hết thép một lần cho cả căn nhà để tránh giá tăng?

Không ai biết trước giá sẽ đi đường nào, còn mua dồn thì phải lo chỗ để, thép rỉ, hao hụt và đọng tiền. Cách an toàn hơn là mua theo đợt thi công và thỏa thuận trước với nhà thầu cách xử lý khi giá biến động.

Vì sao hai cửa hàng gần nhau báo giá thép chênh nhau?

Do khác nhà máy, khác đợt nhập hàng, khác chiết khấu, khác điều kiện chở tới chân công trình, và đôi khi khác trọng lượng thực của cây thép. So cùng mác, cùng đường kính, cùng cách tính theo kg thì mới công bằng.

Thép tăng một phần mười thì nhà xây đắt lên bao nhiêu?

Tuỳ tỷ lệ thép trong tổng chi phí. Theo ví dụ giả định thép chiếm khoảng một phần năm tiền vật tư thô, thép tăng một phần mười thì vật tư thô tăng chừng hai phần trăm, còn tổng tiền xây nhà tăng ít hơn nữa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138